De legendarische dirigent Celibidache, die zijn leven lang weigerde plaatopnames te maken van zijn uitvoeringen, vond dat schoonheid niet het hoogste was. Schoonheid, zei Celibidache, was maar een tussenstap. Het hoogste voor hem was waarachtigheid. Het mooiste compliment dat Celibidache ooit hoorde, kwam van een orkestlid, na een uitvoering van een symfonie van Schubert: "Zo is het."

Inderdaad, smaken verschillen, en over schoonheid kan gediscussieerd worden. Maar als iets in zijn waarachtigheid verschijnt, dan glanst een grotere schoonheid: die van een schepping die zulke verscheidenheid mogelijk maakt, die mogelijk maakt dat er een symfonie van Schubert bestaat in zijn uiterste finesse, en dat er muzikanten zijn die zich daaraan overgeven in hun uiterste finesse, dat wil zeggen zichzelf helemaal vergetend zonder bedrogen te worden, zichzelf helemaal vergetend om nieuw leven te scheppen. Zo kortstondig als klanken ook mogen zijn, zo rijk zijn ze als ze samenklinken, een prachtiger spiegel van de grote schepping is er niet. En dat er een man is, een dirigent, die de draden van wat er gebeurt samenbrengt in het woord waarachtig, alsof begrijpen, via de moeizame weg van nadenken en concentratie en oefening, niet meer oplevert dan wat een onschuldige toehoorder, een kind misschien, vanzelf, door zijn totale luisteren ontdekt: de plotselinge volheid van iets dat mag bestaan, met al zijn complexiteit die de rest van de schepping er in heeft gelegd. Alsof kennis slechts dat doel heeft: het herscheppen van het unieke, maar dan bewust...

Alsof het de wereld maar daar om te doen was: begrijpen waarom iets bestaat.

Het is voor ons, mensen met een objectiverend, waardebepalend verstand, een hele diepe vraag. De waarachtigheid van de zwakzinnige. De waarachtigheid van de dementerende, kwijlende, knikkebollende bejaarde. Dat elk pas geboren kind waarachtig is, is klaar, helder, eenvoudig te begrijpen. Maar deze restjes mens, krimpend, door God verlaten lijkt het wel?

En toch zijn ook zij een lang verhaal, waaruit romans en films en eindeloze momenten van schoonheid kunnen worden gehaald, en voorbeelden voor de hoogste menselijke inzichten. Dat ze tragisch zijn bijvoorbeeld, losgelaten in een wereld waaruit ze weer moeten verdwijnen.

Dat schoonheid geen waarachtigheid is, is in hun geval duidelijk. Nee, hun bestaan rechtvaardigt zich door zijn verhaal, door de liefde voor het bestaan die er in zichtbaar wordt, de honger, de dorst, de aanraking. Hun bestaan rechtvaardigt zich doordat het bestaan zelf in hen zichtbaar wordt.